بسته‌های لولوپی، پیوند شمارورزی با ادبیات کودکان
اکنون که درباره‌ی رویکرد آموزش شمارورزی از راه ادبیات کودکان و بایسته‌های آن دانستیم، خوب است نمونه‌ای از این محتواها را که می‌تواند به کودک ما در آشتی با ریاضی کمک کند، بشناسیم.
بسته‌های لولوپی بر پایه‌ی هشت محور زیر، ادبیات کودکان و دانش ریاضی را با هم آمیخته است:
- ۱پرورش احساس هنری یا حس زیبایی‌شناسی با دانش شمارورزی
- ۲پرورش حس تخیل و خیال‌پردازی در دانش شمارورزی
- ۳پرورش اندیشه‌ی ریاضی به عنوان پایه‌ی دریافت از این دانش
- ۴آشنایی با مفاهیم و روابط و زبان ریاضی از راه داستان
- ۵کمک به کودکان درگیر ریاضی‌پریشی (Dyscalculia)
- ۶چاره‌اندیشی برای ریاضی‌گریزی یا ریاضی‌هراسی کودکان
- ۷کمک به کودکان کم‌توان ذهنی برای درک آسان‌تر از دانش شمارورزی
- ۸کمک به گسترش زبان فارسی نوآموزان برای درک بهتر دانش ریاضی
آشنایی و آموزش دانش ریاضی از راه تخیل و بازی
بسته‌های لولوپی، کودکان را با دانش ریاضی پایه آشنا می‌کند؛ چنان که خود بخواهند، نه چنان که مجبور شوند. اگر دانش ریاضی پایه را نیاموختند، روش و فلسفه‌ی ما دشواری دارد، نه آن‌ها. بی‌گمان هیچ کودکی این آمادگی را ندارد که دنیای بازی را رها کند و به یادگیری عددها و آمار و هندسه بپردازد. این ما هستیم که آن‌ها را به این کار مجبور می‌کنیم، پس باید پیش‌زمینه‌های کار را نیز برای آن‌ها فراهم کنیم.
گفته شده است که ذبیح بهروز، استاد برجسته‌ی فرهنگ و زبان‌های ایرانی، روشی ویژه در آموزش ریاضی داشت که بسیار شگفت‌انگیز بوده است. او بدون کاربرد کاغذ و قلم، تنها با روش کنش‌محور که کنش‌های آن هم بیش‌تر بازی بوده است، به کودکان چنان ریاضی می‌آموخته است که در ۱۲ سالگی، گاهی می‌توانسته‌اند پیچیده‌ترین معادله‌ها را نیز بگشایند. بی‌گمان او به جای روش‌های حفظی و طوطی‌وار، اندیشه‌ورزی ریاضی را به کودکان می‌آموخته است.
به باور ما اگر کودکی تا عدد ۱۰ را درک کند، بهتر از این است که تا عدد ۱۰۰ را طوطی‌وار و پشت سر هم بشمارد. اگر کودکی بتواند با آمیختن شکل‌های هندسی پایه مانند سه‌گوش، چهارگوش و گردک، شکل‌های نو بیافریند، بسیار خلاق‌تر از کودکی است که بتواند طوطی‌وار ویژگی‌های سه‌گوش یا شکل‌های دیگر را برشمرد.
دکتر جان پالوس معتقد است اگر جنبه‌های زندگی حقیقی در آموزش دانش ریاضی گنجانده شود، کودکان بهتر با آن کنار آمده و آن را درک می‌کنند. در این باره او زبانزد آشنایی دارد: اگر دانش‌آموزان را مجبور می‌کردند که به جای جمله‌سازی، شکل جمله‌ها را بکشند، بی‌گمان قریحه‌ی آن‌ها در ادبیات و زبان مادری نیز از بین می‌رفت.
آمیختن شمارورزی و داستان، راهی نو در کشف جهان
این مجموعه‌ی آموزشی در راستا و چارچوب آموزش خلاق کودک‌محور تهیه شده است و کوشش می‌کند که آموزش ریاضی را در الگویی تازه به کودکان ایرانی و همه‌ی کودکانی که با زبان فارسی آشنایی دارند، ارائه دهد. بنابراین این مجموعه‌ی آموزشی با فلسفه‌ای ویژه تهیه شده است که با فلسفه‌ی آموزش و پرورش رسمی همسو نیست.
فلسفه‌ی ما: آموزش برای گشایش است! گشایش و کشف! گشایش و کشف خود و جهان پیرامون!
ما برای آموزش ریاضی، کوشش می‌کنیم که آن را به بنیاد و اصل خود برگردانیم. همان‌گونه که شازده کوچولو می‌گوید: آنچه اصل است به چشم نمی‌آید...
شاید بتوانیم به کودکان بگوییم و نشان دهیم که دانش ریاضی آن نیست که شما را از آن می‌ترسانند و می‌هراسانند. برای همین در آموزش دانش ریاضی، اصل را بر آمیختن احساس‌ها و عواطف با شناخت منطقی قرار داده‌ایم. اگر قرار باشد سه‌گوش را تعریف کنیم، نمی‌گوییم: شکل مسطحی است که از وصل کردن سه نقطه‌ی غیرواقع بر یک خط راست به دست می‌آید.
بلکه کوشش می‌کنیم این شکل را در طبیعت، در کوه‌ها و در سنگ‌ها و در افزارها بیابیم و هرگز هم نام مثلث را به کار نمی‌بریم که از زبان روزمره و گنجایش ذهنی کودکان فراتر است. بنابراین در آموزش دانش ریاضی، ما دو سطح کارکردی مغز، یعنی بخش چپ را که کارکردهای منطقی دارد، با بخش راست که کارکردهای احساسی و عاطفی دارد، به هم آمیخته و با آن «داستانک‌های لولوپی» را ساخته‌ایم. به سخن دیگر ما درس از نیاکان آموخته و به روش‌های گذشتگان برگشته‌ایم.
در آن روزگار که آدمی بر دیواره‌های غارها نقاشی می‌کرد، بین علم و هنر یا دانش ریاضی و هنر، جدایی وجود نداشت. هر دوی آن‌ها برای انسان یک خاستگاه داشتند؛ همان‌گونه که کودکان همواره چنین بوده‌اند. به سخنی:
«کودکان کم‌سن و سال نیز مانند گذشتگان گرایش به مجزا کردن چنین فعالیت‌هایی ندارند. اتفاقی که می‌افتد این است که آن‌ها در حین بزرگ‌تر شدن به گونه‌ای تربیت می‌شوند که به تدریج اندیشه، احساس، ادراک و رفتارشان بر این گونه جداسازی‌ها منطبق می‌شود.»
آیا می‌توان دوباره به گذشته برگشت و احساس را با دانش‌هایی چون ریاضی پیوند داد؟ اگر ما بتوانیم چنین کنیم، از خشکی آنچه درباره‌ی دنیای ریاضی گفته می‌شود، کاسته خواهد شد و کمک می‌کند که کودکان آرام‌آرام این دنیای شگفت و شیرین را درک کنند.
