آموزش خلاق کودک‌محور با رویکرد ادبیات کودکان

آموزش خلاق با رویکرد ادبیات، در دل مفهوم کلی‌ترِ آموزش خلاق کودک‌محور قرار دارد که در دویست سال گذشته برجسته‌ترین اندیشه‌های تربیتی را تولید کرده است. اسناد و آثار نشان می‌دهد که آموزش و پرورش خلاق کودک‌محور را آموزشگران انسان‌گرایی ساختند که در تماس با کودکان در وضعیت سخت یا غیرعادی بودند و دل‌شان می‌خواست برای آن‌ها کاری کنند تا آن‌ها نیز از زندگی لذت ببرند و افراد توانایی در زمینه زندگی فردی و اجتماعی باشند. برای نمونه ژان داوید دکرولی، آموزشگر بلژیکی، با کودکان کم‌توان ذهنی و جسمی سروکار داشت. مونتسوری روند و ادامه‌ی کودک گرگ‌پرورده را در آموزش دنبال کرد؛ او هم مانند دکرولی کودکان کم‌توان ذهنی و جسمی را مورد توجه قرار داد. یا بحران جنگ جهانی اول، رودلف اشتاینر را به فکر آموزش انسانی انداخت.

آموزش خلاق کودک‌محور، بخش جایگزین برای آموزش و پرورش رسمی است که همواره در همه جای جهان کم‌وبیش ناکارآمد بوده است. علت آن هم این بوده است که در آموزش و پرورش رسمی، بازتولید انسان فرمانبردار و در بهترین حالت نیروی کار کارآمد هدف بوده است، در حالی که هدف آموزش خلاق کودک‌محور، پرورش انسان‌هایی است که بتوانند بیندیشند و ترویجگر ارزش‌های انسانی باشند. در آموزش و پرورش رسمی، همان‌گونه که روسو در امیل تاکید کرده است، در آموزش به کودک همه‌چیز مورد توجه قرار می‌گیرد به‌جز علاقه‌ی او؛ در حالی که علاقه یا گرایش، مفهوم کلیدی در آموزش خلاق کودک‌محور است.

کودک‌محور یعنی آموزش برپایه‌ی علاقه و گرایش‌های طبیعی کودک، مانند بازی، شادی، قصه‌نیوشی، آواز و موسیقی، حرکات موزون و گردش در طبیعت؛ و هرچیزی که به‌طور طبیعی سازگار با رشد اوست.

هنگامی که در آموزش خلاق، افزار اصلی متن ادبی است، به این پدیده می‌گویند آموزش خلاق از راه ادبیات کودکان. هر متن ادبی مناسب آموزش خلاق نیست و باید با این هدف تهیه شده باشد؛ البته برخی از متن‌های ادبی برای این کار مناسب‌اند، بی‌آن‌که نویسنده در آغاز چنین هدفی را داشته باشد.