آواورزی با سی‌بی‌لک

آواورزی یا کتاب شناخت آواها

برای گروه سنی ۲ تا ۶ سال

نیاز

ساختار زبان را آمیختن آواها (زنجیری و زیرزنجیری) می‌سازد. هیچ کودکی نمی‌تواند تنها با گوش دادن خواندن بیاموزد. کودکان برای زبان‌آموزی باید فرایندی را بپیمایند که به آن «آمادگی خواندن» می‌گویند. «آواورزی» یکی از مراحل آمادگی خواندن است: کودکان آواها را می‌شناسند و سپس بر زبان می‌آورند. اگر روی توانایی‌های آوایی کودکان کار شود، زبان را در مراحل خواندن و نوشتن بسیار زودتر و سنجیده‌تر خواهند آموخت. همچنین خانواده‌ها، مربیان و درمانگران کودکان با نیازهای ویژه، مانند کودکان کم‌توان ذهنی یا کودکان زبان‌پریش که در کارکردهای زبانی دشواری‌هایی مانند لکنت دارند، می‌توانند از بخش‌های گوناگون این بسته برای بهبود آسیب‌ها و کمبودهای این کودکان در سطح‌های گوناگون بهره ببرند.

هدف‌ها

• حساس کردن کودک به دستگاه آوایی و شنوایی خود
• تقویت توانایی خوب گوش دادن
• شناخت و پردازش آواها (آواها را بشناسد و به زبان آورد) و یادگرفتن رانش درست آواها
• تقویت هوش زبانی، منطقی و اجتماعی کودک (بتواند به‌درستی با دیگران ارتباط برقرار کند و از نیازها و هیجان‌های دیگران آگاه شود)
• شناخت آواهای زنجیری و زیرزنجیری زبان فارسی و در نتیجه درست و زیبا سخن گفتن (چیرگی بر آواها و نواها)
• گسترش دایره‌ی واژگانی کودک
• لذت و سرگرمی

ابزار

بسته‌ی آواورزی شامل سه کتاب است: خواندن، کارورزی و راهنمای مربی، به‌اضافه‌ی نماکارت‌های آوایی. کتاب خواندن داستان‌هایی برای شناخت آواهای جانوری، طبیعی و ابزاری یا صنعتی دارد. کتاب کار فعالیت‌هایی پیشنهاد می‌کند که با توجه به ناهمگونی شیوه‌های یادگیری کودکان برنامه‌ریزی شده‌اند، تا هم کودکانی که به شیوه‌ی دیداری بهتر می‌آموزند و هم یادگیرندگان شنیداری یا دست‌ورزانه بتوانند آواها را به‌خوبی یاد بگیرند.

شیوه‌ی کار

1. ۱پیش از آغاز کار با کتاب، کودک را به فعالیت‌های بدنی تشویق می‌کنیم. نفس عمیق، ورزش و نرمش ریتمیک و تن‌آرامی بخشی از روندی است که پریشانی‌ها و استرس‌ها را از کودک دور می‌کند و به تمرکز بیشتر او کمک می‌کند.
2. ۲از کتاب خواندن یک داستان را بلندخوانی می‌کنیم (با رعایت همه‌ی آنچه در بلندخوانی باید در نظر داشت).
3. ۳درباره‌ی داستان چند پرسش می‌کنیم که نمونه‌های آن در کتاب کار آمده است.
4. ۴با جلب توجه کودک به تصویرها و پرسش‌های تصویری، او را به تصویرخوانی تشویق می‌کنیم. در ضمن این کار می‌توان رنگ‌ها، شکل‌ها، کنش‌ها، درست نگاه کردن و… را به کودکان آموخت.
5. ۵کودک را به تمرین آواها تشویق می‌کنیم و ترانه‌های بازی‌گون کتاب کارورزی را با او تمرین می‌کنیم.
6. ۶خواندن آواز به‌صورت گروهی کنشی است که کودکان بسیار دوست دارند. کودکان زبان‌آموز و همچنین کودکانی که آموزش موسیقی می‌بینند، پایه‌ی ریتم و درک آن را از کارورزی‌های این بسته می‌آموزند.
7. ۷بازی‌های آوایی برگرفته از بازی‌های سنتی را با کودکان انجام می‌دهیم.
8. ۸یک واک (صدا) را به جای واک دیگر می‌گذاریم تا توانایی کودک در شناخت کارکردها و چگونگی ساخت واژه‌ها بالا برود.

فن دیگری که در این بسته آمده و در پیشرفت زبانی کودکان نقش بسیاری دارد، «خواندن گفت‌وگویی» است. خواندن گفت‌وگویی با سه فن عمده شکل می‌گیرد: نخست یک پرسش با «چه» می‌کنیم؛ پرسش باید پایان باز داشته باشد. سپس پاسخ کودک را با پرسش‌های دیگر گسترش می‌دهیم و او را به فکر کردن و سخن گفتن درباره‌ی چیزهای پیرامونش تشویق می‌کنیم.

نماکارت‌ها نیز برای کارورزی‌های دست‌ورزانه و دیداری‌اند تا کودکان مفهوم گام بلند و کوتاه را از جنبه‌ی زبانی و موسیقایی بیاموزند. در این بسته کارورزی‌های بسیار دیگری هم هست که مربی با خلاقیت خود می‌تواند آن‌ها را گسترش دهد و کارهای بسیار دیگری هم با کودکان انجام دهد.