تاریخ ادبیات کودکان ایران

طرحی پژوهشی برای شناخت سیر تاریخی ادبیات کودکان در ایران و عناصر و گونه‌های سازنده‌ی آن. پیش‌طرح در سال ۱۳۷۵ به تصویب رسید و نگارش مجموعه‌ی کتاب‌های مرجع از سال ۱۳۷۶ آغاز شد.

۱۰

جلد

۱۳۸۰–۱۳۹۲

سال‌های انتشار

۱۳۷۶

آغاز نگارش

سرآغاز این طرح، آغاز پیدایش مفهوم فرهنگ و ادب در ایران‌زمین و ادبیات شفاهی است: افسانه‌ها، لالایی‌ها و ترانه‌ها. در گستره‌ی دوران باستان، پس از اسلام، مشروطه و ادبیات نو کودکان، وضعیت اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ایران بررسی می‌شود تا جایگاه کودک، نگاه هر دوران به او، آموزش‌وپرورش نو و ادبیاتی که در اختیارش بود تحلیل شود.

نخستین کتاب‌های کودکان ناگهان پدید نیامدند. دگرگونی نگرش‌های تربیتی، تداوم گرایش به قصه‌های عامیانه، ساده شدن نثر فارسی، ورود دستگاه چاپ، بنیادگذاری مدرسه‌های جدید و رشد روان‌شناسی کودک، همه به پیدایش «ادبیات اطفال» یاری رساندند.

این پژوهش فراگیر است: افزون بر پی‌گیری مسیر ادبیات کودکان از تاریخ شفاهی و باستان، ادبیات کودکان قوم‌ها و دین‌های گوناگون ایران را نیز، از آذری و کردی تا آسوری، ارمنی و کلیمی، بررسی و ارزیابی کرده است.

روند انتشار، ۱۳۸۰ تا ۱۳۹۲

۱۳۸۰
انتشار جلد یک و دو
پس از پنج سال کار پیوسته، جلد یک و دو با همراهی نشر چیستا منتشر شد: ادبیات شفاهی و ادبیات کودکان در دوره‌ی باستان و دوره‌ی اسلامی. کار از همان آغاز روندی عام به خاص داشت؛ از وضعیت عمومی جامعه تا فرهنگ و آموزش‌وپرورش، و سپس شکل‌های ویژه‌ی ادبیات کودکان در هر دوره. مجموعه تا ده جلد طراحی شد.
۱۳۸۳
انتشار جلد سه و چهار
دو جلد ویژه‌ی فرهنگ، آموزش‌وپرورش و ادبیات کودکان در دوره‌ی قاجار.
۱۳۸۴–۱۳۸۵
دوره‌ی پهلوی اول و دوم
سه جلد ویژه‌ی سال‌های ۱۳۰۰ تا ۱۳۴۰ منتشر شد.
۱۳۴۰–۱۳۵۷
نهاد فراگیر ادبیات کودکان
دوره‌ای حساس که ادبیات کودکان به نهادی فراگیر بدل شد: کانون پرورش فکری کودکان با بیش از صد کتابخانه در سراسر ایران، و شورای کتاب کودک. نویسندگان جوانی چون صمد بهرنگی ادبیات کودکان را به پدیده‌ای ملی تبدیل کردند.
۱۳۸۶
پایان جلدهای هشتم، نهم و دهم
سه جلد پایانی به سرانجام رسید؛ اما تیغ ممیزی بر سر این سه کتاب سایه افکند.
۱۳۹۲
انتشار پس از شش سال انتظار
سه جلد پایانی سرانجام منتشر شد؛ در جامعه‌ای که دیگر آن امید پیشین را با خود نداشت.

ده جلد، یک قفسه

جلد ۱