نوشت‌آموز ایرانک
نوشت‌آموز ایرانک پایه
آموزش نوشتن به خط فارسی
ویژه‌ی آمادگی قلم‌گیری و پیش‌نوشتن
تقویت مهارت‌های ریزحرکتی و شیوه‌ی قلم‌گیری
امروزه با تحول گسترده‌ای که در کارکرد و معنای سوادآموزی رخ داده است، پیش از درگیرشدن زبان‌آموزان با روند آموزش خواندن و نوشتن، آن‌ها باید گام «سواد شکوفایی» را بگذرانند. سواد شکوفایی اجزا و بخش‌های فراوانی دارد که یکی از آن‌ها «بیداری نوشتاری» است. بیداری نوشتاری writing awareness که به آن بیداری نسبت به مواد نوشتاری یا چاپی print awareness هم گفته می‌شود، بخشی از پازل گسترده سواد شکوفایی است. این‌که بیداری نوشتاری چه هنگامی در میان کودکان رخ می‌دهد و آیا در کنار بیداری آوایی و بیداری واجی به دست می‌آید، یا نسبت به آن‌ها دیرتر. همه این‌ها بستگی دارد که کودک در کنار کدام بزرگ‌سال و در کدام محیط فرهنگی و در کجا رشد می‌کند.
زمانی بود که اگر کودک قلم در دست می‌گرفت و روی سطح کاغذ یا هرجای دیگر خط‌خطی می‌کرد، این نگاشتن‌ها تنها کنشی خودبخودی و پیروی از کنش بزرگ‌ترها فرض می‌شد. با گذشت دهه‌ها و پژوهش‌های گسترده کم‌کم این نظر جا افتاد که خواندن و نوشتن مهارتی آنی و زمان‌بندی‌شده نیست که از کلاس درس رسمی آغاز شود. بلکه خواندن و نوشتن پیش از هر عامل دیگری در بستر خانواده شکل می‌گیرد. هنگامی‌که کودک قلم در دست می‌گیرد و ابتدا به خط‌خطی کردن و سپس به نقاشی می‌پردازد و پس از آن به پیروی از بزرگ‌ترها خط‌های کژومژ خود را از یک جهت به جهت دیگر، بسته به نگارش خط در یک زبان ویژه امتداد می‌دهد، او به گونه‌ای در فرایند بیداری نوشتاری قرار گرفته و کارکرد قلم و کاغذ را شناخته است و می‌داند قلم را روی کاغذ می‌کشند تا اثری به وجود بیاید. بیداری نوشتاری گاهی در وضعیت خودبخودی انجام می‌شود و گاهی برای آن برنامه‌ریزی شده است. سواد شکوفایی همان پیوستاری است که بیداری نوشتاری برنامه‌ریزی‌شده در چارچوب آن انجام می‌شود.
این دفتر گامی است در جهت آموزش فرایند بیداری نوشتاری به کودکان در گام پیش از نوشتن یا آمادگی برای نوشتن تا زبان‌آموزان خردسال بتوانند تجربه آموزش نوشتن به خط فارسی را بیاموزند. در گام نخست از این فرایند، هنگامی‌که زبان‌آموز کودک شروع به آموزش نوشتن می‌کند، نیاز است پیش از قلم گذاشتن در دستان او، مهارت‌های ریزحرکتی‌اش سنجیده شود. سنجش توان ریزحرکتی کودکان گروهی از آزمون‌های شناخته‌شده است که کارشناسان مانند کاردرمانگران و مربیان آموزشی با آن آشنا هستند و بسته به وضعیت کودک برخی از آن را برای آزمودن کودک انجام می‌دهند. در این‌باره در راه‌نمایی که به پیوست این دفتر و دفترهای دیگر از این مجموعه منتشر خواهد شد و ویژه بزرگ‌سالان است به روشنی همه پیش‌نیازهای زبان‌آموزان خردسال بررسی و برای هرکدام از آن‌ها پاسخ‌های مناسب داده شده است.
- نویسنده
- محمدهادی محمدی
- گروه سنی
- پیش از آغاز نوشتن
