معرفی بسته‌ی فارسی‌آموز ادبی آرش کمان‌دار
فارسی‌آموز ادبی (آرش کمان‌دار) پس از سال‌ها پژوهش و کار سرانجام منتشر شد. این بسته، یکی از بسته‌ها در زنجیره‌ی زبان‌آموزی به کودکان و بزرگ‌سالان است. سبب پژوهش و نگارش آن هم برآمده از نیازی همگانی بود؛ چه در ایران و میان فارسی‌زبان‌ها یا کسانی که با زبان فارسی آشنایی دارند، و چه برای کسانی که بیرون از مرزهای ایران زبان فارسی را نمی‌دانند اما می‌خواهند آن را بیاموزند. از جمله نوجوانان و جوانانی که شیفته‌ی نام سرزمین مادری و زبان آن هستند یا دانشجویان زبان‌های خارجی و جهانگردانی که دوست دارند با زبان فارسی آشنا شوند. همچنین مهم‌تر از همه، بخش بزرگی از جامعه‌ی بزرگ‌سال ایران همچنان در بی‌سوادی مطلق به سر می‌برد. این گروه که شمار آن‌ها بنابر آخرین آمار فراتر از ده درصد جمعیت ایران است، یا انگیزه‌ای برای گذار از مرز بی‌سوادی به باسوادی نداشته‌اند یا امکان این کار برای آن‌ها فراهم نبوده است. بهانه‌ها و نیازها هم متفاوت است. از این میان، گروه مادران و زنان بی‌سواد یکی از برجسته‌ترین گروه‌های هدف این کتاب است، زیرا در برنامه‌ی سوادآموزی «با من بخوان» باسواد کردن این گروه بسیار مهم است. مادرانی که در کنار کودکان خود هستند یا زنانی که تنها و خودسرپرست می‌خواهند توان‌مندتر شوند. مادرانی که کودک دارند اگر باسواد شوند می‌توانند برای فرزندان خردسال خود کتاب بخوانند و کودک کتاب‌خوان پرورش دهند، و زنانی که نیاز دارند با به دست آوردن سواد، وضعیت زیستی و اقتصادی خود را بهبود بخشند. و البته شاید این پرسش هم برای برخی در میان باشد که با وجود «فارسی‌آموز نخودی ۱» آیا کودکان نیز می‌توانند با این کتاب راه باسوادی را بپیمایند، که پاسخ ما آری است. اما به دلیل‌های چندگانه بهتر است کودکان با بسته‌ی فارسی‌آموز نخودی فارسی را بیاموزند، چون افزوده‌های آن بسته ویژه‌ی کودکان تهیه شده است.
همچنین این بسته‌ی زبان‌آموزی، با توجه به این که برای زبان‌آموزان خارجی یا ایرانیان و فارسی‌زبان‌های بیرون از ایران تهیه شده است، همراه با آوانگاری آمده است که کار درست خواندن و درست بر زبان راندن واژه‌ها را بیاموزند.
لازم به تأکید فراوان است که در انتشار این کتاب، هدف نخست آموزش زبان فارسی پایه به زبان‌آموزان بوده است، اما در کنار آن، ارائه‌ی یک الگوی درست از سوادآموزی به بزرگ‌سالان، از نوجوان تا سالمند، هدف دیگر بوده است. جامعه‌ی ایران در زمینه‌ی آموزش زبان فارسی پایه درگیر یک بحران بزرگ تاریخی است. بی‌سوادی و کم‌سوادی مزمن، جان فرهنگ ایران را تهدید می‌کند. یکی از عامل‌های اصلی این بی‌سوادی و کم‌سوادی، ندیدن نیازهای زبان‌آموزان است. الگوهای زبان‌آموزی این بسته که در بخش راه‌نما بیشتر روشن شده است، برایندی از کار سنگین پژوهشی در مؤسسه‌ی پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان است.
رویکرد زبان‌آموزی فارسی‌آموز ادبی آرش کمان‌دار
فارسی‌آموز ادبی (آرش کمان‌دار) برپایه‌ی رویکرد آموزش زبان از راه ادبیات تدوین شده است. برای هزاران سال است که انسان ارزش روایت و کارسازی آن را در جای‌گیری در حافظه‌ی بلندمدت می‌داند. روایت‌های داستانی تا عمق جان نفوذ می‌کنند و سبب دگرگونی‌های عمده می‌شوند؛ نه تنها در بخش آموزش زبان یا هر آموزش دیگر، که سبب دگرگونی‌های ژرف رفتاری و اخلاقی می‌شوند. جان‌مایه‌ی داستان آرش، روایتِ از جان‌گذشتگی و فداکاری مردم در راه ارزش‌ها و آرمان‌های خود مانند میهن و حق زندگی در صلح و آرامش است. تنها چنین روایت‌هایی می‌توانند پیوند گسترده‌ی میان مخاطب و اثر ایجاد کنند.
راه‌برد زبان‌آموزی فارسی‌آموز ادبی آرش کمان‌دار
در زبان‌آموزی، راه‌برد به معنای نقشه‌ی راه برای آموزش است که در سرفصل برنامه‌ی درسی و طرح درس می‌گنجد. راه‌برد زبان‌آموزی فارسی‌آموز ادبی (آرش کمان‌دار)، راه‌برد آوایی ـ آمیخته Synthetic-phonics است. با برگرفت از این روش که در یادگیری زبان کارآمدترین شیوه شناخته می‌شود، ابتدا خودآواهای (مصوت‌های) بلند و کوتاه در توالی سه‌گانه آموزش داده می‌شود، بی‌آنکه زبان‌آموز را درگیر واژه کند. محور آموزش در این روش آگاهی واجی است. درست بر زبان راندن آوا و سپس ترکیب یا آمیختن یک واک خودآوا با یک واک هم‌آوا (صامت) به شکل گسترش‌یابنده، بخش نخست این کتاب را می‌سازد. در بخش دوم که ویژه‌ی واک و نویسه‌های هم‌آوای فارسی است، آن خودآواهایی که زبان‌آموز در بخش نخست آموخته است به او کمک می‌دهد که آمیختن یک واک صدادار یا خودآوا را با واک‌های هم‌آوایی که از این پس در بخش دوم می‌آموزد به کار بگیرد. نمونه‌ی روشن از این روش چنین است:
آب ـ با
آبا ـ بابا
جابه‌جایی خودآوا و هم‌آوا و آمیختن آن در پیکره‌های گوناگون به زبان‌آموز این امکان را می‌دهد که با شتاب بیشتری از راه آگاهی واج‌شناختی بتواند به درستی واژگان را بشناسد و بخواند. در کنار این روش، البته واژگان کلید و نوشتن به همان سبک آمیختی کمک می‌دهند که زبان‌آموز همراه با خواندن، نوشتن و ویژگی‌های نوشتن به فارسی را بیاموزد. آموزش آوایی در کتاب کارورزی به شکل‌های گوناگون پرسشی و گفت‌وگویی و چیستانی کمک می‌کند که زبان‌آموزان هرچه بیشتر در ظرف آموزش زبان به این شیوه فرو روند و ژرف‌تر بیاموزند.
لازم است گفته شود که همراه این بسته، نوشت‌آموز ایرانک ویژه‌ی سوادآموزی باید به کار برود که زبان‌آموزان از همان آغاز بتوانند درست نوشتن به دبیره و خط فارسی را نیز بیاموزند. این کار باید از بخش دوم آموزش آغاز شود.
بخش سوم از کتاب خواندن در این بسته به ناهم‌سازی‌های میان واک و نویسه، یا عمق ارتوگرافیک زبان فارسی، اختصاص دارد. واک‌هایی که برای آن‌ها نویسه‌ی ویژه وجود ندارد، یکی از بخش‌های سخت و پرپرسش آموزش زبان فارسی است. برای این بخش، راه‌کار برنشان‌های ویژه که همراه با قلم‌آموزکِ دبیره و ایرانکِ دبیره آمده است، می‌کوشد که آموزش این واک‌ها را آسان‌تر کند.
بخش چهارم از آموزش زبان فارسی در این کتاب ویژه‌ی نویسه‌های اوستایی ـ عربی است که ارزش آوایی ندارند و تنها به سبب ارزش نویسه‌ای در زبان فارسی، و آن هم با نفوذ زبان‌هایی مانند اوستایی و عربی در فارسی، کاربرد دارند. در این بخش کار آوایی فرو می‌نشیند و تنها بخش تکمیلی یا پایانی آموزش زبان فارسی، به‌همراه آموزش درنگ آوایی تا تشدید در زبان فارسی، آمده است.
به کارگیری رنگ در آموزش پدیده‌ای است که در «بسته‌ی فارسی‌آموز نخودی ۱» هم به کار رفته است. متن یا نوشتار با رنگ سیاه، که رنگ چیره‌ی بی‌سوادی است، آغاز می‌شود. سپس رنگ سرخ نشانه‌ی روشن شدن وضعیت آموزش یک واک و نویسه است و رنگ سبز، گذار از این دوره و رسیدن به آگاهی واجی، واژگانی و نوشتاری است. هرچه کتاب به پیش می‌رود، رنگ سیاه ناپدید و رنگ سبز جایگزین آن می‌شود؛ تا جایی که در آخرین درس‌داستان دیگر نشانی از سیاهی نیست.
و نکته‌ی دیگر، ستون پیش‌رفت آموزش است که در هر بخش در سمت راست صفحه کلیدواژگان آمده است. این ستون نشان می‌دهد که با گذر از هر داستان و درس، زبان‌آموز در کجا هست و به کجا می‌رسد، و همچنین برای خود او آشنایی بیشتر با الفبای فارسی و ویژگی‌های آن را شدنی می‌کند.
