منظومه درخت آسوریک که در دوره اشکانیان برای آموزش غیر مستقیم کودکان سروده شده بود. توسط محمد هادی محمدی برای کودکان باز سرایی و به تازگی منتشر شده است
میون اون همه درخت/ حالا کی میاد به جنگ من / با شاخ سیاه / با شاخ سیا / می جنبید و بلن می خوند به من می گن بزک بلا
درخت آسوریک یکی از کهنترین منظومههای فارسی است که به گفته برخی از محققان از دوره اشکانیان به جای مانده است. محمد هادی محمدی نویسنده و پژوهشگر تاریخ ادبیات کودک به تازگی کتابی براساس این منظومه کهن برای کودکان پیش دبستانی با عنوان « افسانه بزی و درخت نخل» منتشر کرده است وی درباره بازنویسی درخت آسوریک به میراث خبر گفت:« زمانی که کار تحقیق برروی تاریخ ادبیات کودک و نوجوان شروع کردم به این نکته برخوردم که منظومه درخت آسوریک که در آن دوره سروده شده یک متن کاملا کودکانه است، که برای کودکان دوره اشکانی سروده شدهبود. به همین خاطر تصمیم گرفتم تا آن را با زبانی روانتر برای کودک امروزی بازخوانی کنم. »
محمدی درباره ویژگیهای این داستان منظوم گفت:« درخت آسوریک مناظره میان بز و درخت است. مناظرهای بین دو شخصیت که نماد دوره کشاورزی هستند. این دو رجزخوانی میکنند تا ثابت کنند کدام یک برای انسان مفیدتر است. »
به عقیده این پژوهشگر کودک و نوجوان:« صحبتهایی که بین این دو رد و بدل میشود برای کودک هر دوره میتواند مفید باشد. این داستان دلیل خوبی است در هر دورهای کودکان از طریق آموزش غیر مستقیم آموزش میدیدند.»
وی با اشاره به این که گذشتگان به خوبی از ارزشهای آموزش غیر مستقیم آگاه بودند افزود:« کودکان به طور غیر مستقیم از طریق مناظره این دو متوجه ارزشهایی میشدند که طبیعت اطرافشان داشت و آن ها را آماده زندگی کشاورزیشان میکرد.»
محمد هادی محمدی درخت آسوریک را از بازماندههای ادبیات مکتبخانهای می داند:« در بررسیهای تاریخی خود به دو سند رسیدیم دو سندی که در این سو و آن سوی زاگرس به دست آمد. اصل درخت آسوریک در کنار رود فرات و نزدیکی تمدن شوش پیدا شده و دیگری در این طرف زاگرس در آثار مکتبخانهای لرستان به دست آمده است. نکته جالب این است که آن چه در شمال زاگرس در منطقه لرستان به دست آمده که به زبان پهلوی است مناظره میش و رز است یا مناظره گوسفند و درخت انگور. اصل داستان یک شکل است اما تغییر و تفاوتی که در این دو داستان وجود دارد در این است که در این سوی زاگرس درخت خرما وجود نداشته و جانور غالب هم بز نیست بلکه این ها گوسفند پرورش میدادند. این داستانها در مکتب خانه ها تدریس می شد. »
وی درباره چگونگی بازآفرینی افسانه بزی و درخت خرما توضیح داد:«منبع اصلی من در بازخوانی درخت آسوریک از ترجمه استاد ماهیار نوابی است. البته ایشان در بازخوانی این منظومه آن را به صورت ساده برگرداندهاند. اما در اصل این نوشته منظوم بود و من در بازخوانی آن را به زبانی ساده و کودکانه برای کودکان پیش دبستانی تنظیم کردم. این داستان به زبانی ساده است که کودکان بتوانند به راحتی با آن ارتباط برقرار کنند و آن را در قالبی راحت بخوانند. در این کتاب تلاش داشتم تا این سن با تاریخ ادبیات آشنا شوند.»
محمدی درباره ظرفیتهای نمایشی درخت آسوریک گفت:«این کار به صورت نمایشی هم تنظیم شده و سال گذشته به مناسبت روز جهانی کودک در کاخ نیاوران اجرا شد. ما در در تلاش هستیم تا این نمایش را در سالن و به صورت گسترده هم اجرا کنیم.»
افسانه بزی و درخت خرما پیش از این توسط آستان قدس منتشر شده بود:« اما چون کیفیت خوبی نداشت و تصویر سازی خوبی نشده بود، دوباره آن را بازنویسی و منتشر کردم. در این چاپ جدید علی عامه کن با تصویر سازیهای خوب توانست آن برای کودکان جذابتر کند.»
منظومه درخت آسوریک یکی از قدیمیترین منظومه های ایرانی به زبان پهلوی است که قدمت سرودن آن را به دوره اشکانی میرسد.
منبع:
خبرگزاری میراث فرهنگی
